ಆಧಾರ್ ಮತ್ತು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಪೌರತ್ವ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲ: ಹಾಗಾದ್ರೆ ನಿಜವಾದ ದಾಖಲೆ ಯಾವುದು?

ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನೀಡಿದ ವಿವರಣೆಯು ದೇಶದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಅಂತಿಮ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಯಾಗಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಅನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಚಿವಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಜೂನ್ 24 ರಂದು ನಡೆದ 14ನೇ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಸೇವಾ ದಿವಸ್ ಅಂಗವಾಗಿ ಈ ಪ್ರಮುಖ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆ ನಡೆದಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಮಾನ್ಯವಾದ ದಾಖಲೆ ಯಾವುದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮತ್ತೆ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ.
ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರಯಾಣದ ದಾಖಲೆ ಮಾತ್ರ
ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಅನ್ನು ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಇದು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಗುರುತನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಮಾತ್ರ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಂದರೆ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಎನ್ನುವುದು ದೇಶದ ಹೊರಗೆ ಬಳಸಲು ಇರುವ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಯೇ ಹೊರತು, ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪೌರತ್ವದ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವಲ್ಲ.
ಆಧಾರ್, ವೋಟರ್ ಐಡಿಗಳ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಏನು?
ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಪೌರತ್ವದ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಮುಂದೆ ಇರುವುದು ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್, ವೋಟರ್ ಐಡಿ, ಪಾನ್ ಕಾರ್ಡ್ ಮುಂತಾದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕೇವಲ ಗುರುತಿನ ದಾಖಲೆಗಳು ಅಥವಾ ಇತರ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತವೆ:

• ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್: ಆಧಾರ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಒಂದು ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ ಮತ್ತು ವಿಳಾಸದ ಪುರಾವೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಎಂದಿಗೂ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾರತೀಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತಿನ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (UIDAI) ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.
• ವೋಟರ್ ಐಡಿ (ಮತದಾರರ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ): ಇದು ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತದಾನ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುವ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೆಸರು ಕೈಬಿಡುವುದು ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಮನಲ್ಲ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಮತದಾರರ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಪೌರತ್ವದ ನಿಖರವಾದ ಪುರಾವೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಬಾರಿ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿವೆ.
• ಪಾನ್ ಕಾರ್ಡ್: ಇದು ಕೇವಲ ತೆರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಇರುವ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ.

ಹಾಗಾದರೆ ನಿಜವಾದ ಪೌರತ್ವ ದಾಖಲೆ ಯಾವುದು?
ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಒಂದೇ ಒಂದು ‘ಸಿಟಿಜನ್‌ಶಿಪ್ ಕಾರ್ಡ್’ (ಪೌರತ್ವ ಕಾರ್ಡ್) ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದೇ ವಾಸ್ತವ. 1955ರ ಪೌರತ್ವ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ ವಿವಿಧ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕವೇ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ:
ಜನನ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ (Birth Certificate): ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಬಹುಪಾಲು ಜನರಿಗೆ ಅವರ ಜನನ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವೇ ಮೂಲ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ವರ್ಷವು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ:

• 1950ರ ಜನವರಿ 26 ಮತ್ತು 1987ರ ಜುಲೈ 1ರ ನಡುವೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರಿಗೆ ಅವರ ಜನನ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವೊಂದೇ ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪೋಷಕರ ಪೌರತ್ವವು ಮುಖ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
• 1987ರ ಜುಲೈ 1ರ ನಂತರ ಜನಿಸಿದವರಿಗೆ ಜನನ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರದ ಜೊತೆಗೆ ಪೋಷಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದರೂ ಭಾರತೀಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ದಾಖಲೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.
• 2004ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 3ರ ನಂತರ ಜನಿಸಿದವರಾಗಿದ್ದರೆ, ಜನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೋಷಕರಿಬ್ಬರೂ ಭಾರತೀಯರಾಗಿರಬೇಕು, ಅಥವಾ ಒಬ್ಬರು ಭಾರತೀಯರಾಗಿದ್ದು ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಅಕ್ರಮ ವಲಸಿಗರಾಗಿರಬಾರದು.

ಸಿಟಿಜನ್‌ಶಿಪ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ (ಪೌರತ್ವ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ): ವಿದೇಶಿಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯವು ನೀಡುವ ‘ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲೈಸೇಶನ್’ (Certificate of Naturalisation) ಅಥವಾ ‘ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ಆಫ್ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್’ (Certificate of Registration) ಪೌರತ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾದ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳಾಗಿವೆ.
ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನಾಂಕ ಮತ್ತು ಪೋಷಕರ ಪೌರತ್ವ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ತಪಾಸಣೆಗಳ ನಂತರ ನೀಡಲಾಗುವ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಕೂಡ ಇದಕ್ಕೆ ಅಂತಿಮ ಪುರಾವೆಯಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಚಿವಾಲಯದ ವಿವರಣೆಯು ದೇಶದ ಪೌರತ್ವ ಕಾನೂನುಗಳ ಜಟಿಲತೆಯತ್ತ ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.