ಶೈಖ್ ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ಅಹ್ಮದ್ ಮುಸ್ಲಿಯಾರ್- ಜಗತ್ತು ಕಂಡ ಆಧುನಿಕ ದಾರ್ಶನಿಕ ನಾಯಕ

ಬೆಂಗಳೂರು: ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸುಲ್ತಾನುಲ್ ಉಲಮಾ ಎ.ಪಿ. ಉಸ್ತಾದ್ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೊಂದನ್ನು ಅನಗತ್ಯ ವಿವಾದದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಿಂಬಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ವಿಷಾದನೀಯ ಎಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸುನ್ನೀ ಜಂಇಯ್ಯತುಲ್ ಉಲಮಾ ಸದಸ್ಯರೂ, ಕರ್ನಾಟಕ ಮುಸ್ಲಿಂ ಜಮಾಅತ್ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರೂ, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಕ್ಫ್ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರೂ ಆಗಿರುವ ಮೌಲಾನಾ ಎನ್.ಕೆ.ಎಂ. ಶಾಫಿ ಸಅದಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಎ.ಪಿ. ಉಸ್ತಾದರ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಅದರ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ, “ಮಹಿಳೆಯರು ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಇರಬೇಕು” ಎಂಬ ಸರಳೀಕೃತ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಅವರ ದಶಕಗಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಸಂದರ್ಭದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು ಅನ್ಯಾಯ

ಸಮಾಜದ ಕುರಿತು ಆಳವಾದ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಾಯಕನಾಗಿ ಎ.ಪಿ. ಉಸ್ತಾದ್ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಹೇಳಿಕೆಯಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಚಾರದ ಕುರಿತು ನಾಯಕನೊಬ್ಬ ನೀಡುವ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಅದರ ಪೂರ್ಣ ಸಂದರ್ಭ, ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಅವರ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಮಹಿಳೆಯರ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಂತೆ ಎ.ಪಿ. ಉಸ್ತಾದರನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವು ಅವರ ಕಾರ್ಯಚರಿತ್ರೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದವರೆಗೆ ಅನೇಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಕರ್ನಾಟಕ ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅವರು ನೀಡಿರುವ ಕೊಡುಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.

ಕಾಶ್ಮೀರದಿಂದ ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳವರೆಗೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸೇವೆ

ಕಾಶ್ಮೀರದಂತಹ ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರ ಸಂಘಟನೆಯ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ನೂರಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಆಧುನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಜೊತೆಗೆ ದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರೀತಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ನಾಗರಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

ಈ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜಾಲದ ಮತ್ತೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಅದರಲ್ಲಿನ ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಹಿಳೆಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮಹಿಳಾ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿವೆ.

ವೈದ್ಯಕೀಯ, ಕಾನೂನು ಸೇರಿದಂತೆ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಕಾರ್ಯವೂ ಇದೇ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಹೀಗಿರುವಾಗ ಮಹಿಳೆಯರು ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯಬಾರದು, ಉದ್ಯೋಗ ಮಾಡಬಾರದು ಎಂಬ ನಿಲುವು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಂತೆ ಎ.ಪಿ. ಉಸ್ತಾದರನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವುದು ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರ ಮಾತಿನ ಜೊತೆಗೆ ಅವರ ದಶಕಗಳ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆ

ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕೆಲವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು “ಮಾರಿಕೊಂಡ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು” ಎಂದು ಟೀಕಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಗತಿಪರ ವಲಯದ ಕೆಲವರು, ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ತುಣುಕು ಹೇಳಿಕೆಗಳು, ಚರ್ಚೆಗಳು ಮತ್ತು ವರದಿಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಅಂತಿಮ ಸತ್ಯವೆಂಬಂತೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂದರ್ಭದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವ ಬದಲು, ಹೇಳಿಕೆಯ ಪೂರ್ಣ ಪಠ್ಯ, ಅದರ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಮಗ್ರ ನಿಲುವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ಮೂಲಭೂತ ಮಾನದಂಡವಾಗಿದೆ.

ಇಸ್ಲಾಮಿನ ನಿಲುವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ

ಎ.ಪಿ. ಉಸ್ತಾದರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಿಲುವುಗಳನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಯಾರೂ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶೆ ಸಹಜ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವೂ ಆಗಿದೆ. ಆದರೆ, ವಿಮರ್ಶೆ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಧರ್ಮದ ಮೂಲಭೂತ ನಿಲುವು ಏನು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯೂ ಅಗತ್ಯ.

ಇಸ್ಲಾಂ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುವ ಧರ್ಮವಲ್ಲ. ಪುರುಷರಿಗೂ ವಸ್ತ್ರಧಾರಣೆ, ನೈತಿಕತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಇಸ್ಲಾಂ ವಿಧಿಸಿದೆ.

ಮುಸ್ಲಿಂ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಇಸ್ಲಾಮಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಿಯಮವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ವಾಸ್ತವಿಕತೆ ಇಲ್ಲ. ಇಸ್ಲಾಮಿನ ತತ್ವಗಳನ್ನು ನಂಬಿ, ಅಲ್ಲಾಹನ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವರು ತಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಆದರೆ, ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಲು ಬಯಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಾಡುವ ಅಥವಾ ಅವಮಾನಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಯಾರಿಗೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

ಧಾರ್ಮಿಕ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಗೊಂದಲಗೊಳಿಸಬಾರದು

ಮದ್ಯಪಾನ, ವ್ಯಭಿಚಾರ, ಕಳ್ಳತನ, ಸುಳ್ಳು, ಕೊಲೆ, ದರೋಡೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಹಾನಿಕರವಾದ ಹಲವು ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಇಸ್ಲಾಂ ನಿಷಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಇಸ್ಲಾಂ ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ, ಅದನ್ನು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸರ್ಕಾರದ ಆದಾಯ ಅಥವಾ ಸಂವಿಧಾನದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಿಲುವನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತವಾದ ವಿಧಾನವಲ್ಲ.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಬಕಾರಿ ಆದಾಯವು ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಆದಾಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮದ್ಯಪಾನವನ್ನು ಇಸ್ಲಾಂ ನಿಷಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿರುವ ನಿಲುವು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಅಥವಾ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುವುದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೂಲಭೂತ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸುವಂತಾಗುತ್ತದೆ.

ಅದೇ ರೀತಿ, ಇಸ್ಲಾಮಿನ ನಿಲುವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದ ಅಥವಾ ಪಾಲಿಸದ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯು, ಆ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಿಲುವಿನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ನೀಡಿರುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ

ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ತನ್ನ ಧರ್ಮವನ್ನು ನಂಬುವ, ಆಚರಿಸುವ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದುಕುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿದೆ.

ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಪುರುಷರಿಗೆ ಇಸ್ಲಾಂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ. ಆ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ಬದುಕುವುದು ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಬದ್ಧತೆಯಾಗಿದೆ.

ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಮಿನ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಕೆಲವು ಆಚರಣೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು 90ರ ಹರೆಯದಲ್ಲಿಯೂ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಿರಿಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಾಯಕನಾಗಿ ಎ.ಪಿ. ಉಸ್ತಾದ್ ತಮ್ಮ ಧಾರ್ಮಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿಲುವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.

ಅದು ಯಾರ ಮೇಲೂ ರಾಜ್ಯದ ಕಾನೂನಿನಂತೆ ಹೇರಲಾಗುತ್ತಿರುವ ನಿಯಮವಲ್ಲ. ಅವರು ನಾಯಕತ್ವ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಧಾರ್ಮಿಕ-ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಘಟನೆಯ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಿರುವ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವಾಗಿದೆ.

ಅದನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದೇ ಅಥವಾ ಪಾಲಿಸದಿರುವುದೇ ಎಂಬುದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಯ್ಕೆ. ಆದರೆ, ಅದನ್ನು ಪಾಲಿಸಲು ಬಯಸುವವರ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಅವರನ್ನು ಹಿಂದುಳಿದವರಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸುವುದು ಸಹಿಷ್ಣು ಸಮಾಜದ ಲಕ್ಷಣವಲ್ಲ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ಸರಳವಾಗಿದೆ

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ತನ್ನ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯಂತೆ ಬದುಕುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿದ್ದರೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬದುಕಲು ಬಯಸುವ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಅದೇ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಇರಬೇಕಲ್ಲವೇ?

ನಿಮಗೆ ನಿಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ, ನಿಮ್ಮ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಮೌಲ್ಯಗಳಂತೆ ಬದುಕುವ ಹಕ್ಕು ಇರುವಂತೆಯೇ, ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೂ ತಮ್ಮ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುವ ಹಕ್ಕಿದೆ.

ಇದು ಯಾರ ಮೇಲೂ ಹೇರಿಕೆಯಲ್ಲ.

ಇದು ಯಾರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನೂ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನವಲ್ಲ.

ಇದು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಖಾತರಿಪಡಿಸುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕಿನ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ ಮಾತ್ರ.

ಆದ್ದರಿಂದ, ಎ.ಪಿ. ಉಸ್ತಾದರ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಒಂದು ತುಣುಕು ವಾಕ್ಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿವಾದವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಬದಲು, ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂದರ್ಭ, ಇಸ್ಲಾಮಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಹಾಗೂ ಅವರ ದಶಕಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸೇವೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮೌಲಾನಾ ಎನ್.ಕೆ.ಎಂ. ಶಾಫಿ ಸಅದಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.